Kennis over armoede en professioneel handelen
Joost Weling van de Zuyd Hogeschool Sittard is docent van de opleiding maatschappelijk werk. Daarnaast houdt hij zich bezig als onderzoeker met het thema armoede. Met zijn onderzoek wil hij het bewustzijn over wat armoede met mensen doet versterken/verbreden. Door gastlessen en een leeratelier worden kennis en ervaringen gedeeld met mensen in armoede, studenten en professionals.
Al diverse keren hebben wij vanuit de lokale groep Zuid Limburg gastlessen verzorgd en nemen we deel aan het leeratelier.
In januari was hij bij onze groep op bezoek. Mede geïnspireerd door onze visie en doelstellingen is er door de Zuyd Hogeschool een infographic (informatie folder) gemaakt voor zijn studenten en voor professionals om kennis over armoede en het professioneel handelen beter uit te leggen. Hij was benieuwd wat wij hier van vonden.
Men vertelde dat ATD één van de eerste armoedebewegingen is die mèt de mensen in armoede overlegt. Langzaamaan wordt de ervaringskennis van mensen in armoede gebruikt en ingezet door andere organisaties, zelfs de gemeente.
In de infographic staat dat armoede niet slechts een economische toestand is, maar een diepgewortelde politieke en morele kwestie (Lister, 2004). Het raakt aan fundamentele vragen over rechtvaardigheid, sociale uitsluiting en de manier waarop we als samenleving omgaan met kwetsbaarheid. Verder moeten we de mensen in armoede serieus nemen.
Joost vertelde dat je altijd wel een oordeel hebt, van binnen, over mensen. En dat moet je als professional parkeren. Een van ons zei dat ze zelf ook een oordeel over professionals heeft, dat komt door hoe zei in het verleden behandeld werd. Men vindt dat een gelijkwaardige behandeling altijd belangrijk is.
Volgens Joost was er vroeger sprake van een professionele afstandelijkheid en nu wordt steeds meer toegewerkt naar een professionele nabijheid. Iemand vertelde dat je behoefte hebt aan een vaste begeleider, i.p.v. dat die steeds wisselt. Iemand is jarenlang betrokken geweest bij de mensen van de ATD en zo bouw je vertrouwen op bij de mensen in armoede.
- Denken vanuit krachten:
– Aan de kant van de mensen staan.
– Overlevingsstrategieën erkennen en respecteren.
– Armoede begrijpen als een structureel en maatschappelijk vraagstuk.
– Machtsongelijkheid expliciet benoemen.
– Ruimte maken voor het perspectief en het verhaal van de mensen zelf.
– Werken vanuit vertrouwen en menselijke waardigheid.
- Denken vanuit tekortkomingen:
– Wij en zij denken.
– Een focus op verschillen die afstanden vergroten.
– Taal of gedrag dat mensen buiten de norm plaatst.
– Het individu willen veranderen.
– Uitgaan van “verkeerd” gedrag, houdingen of keuzes.
– Het problematiseren van wat mensen doen om te overleven.
Die professionals moeten gaan denken dat mensen in armoede daar niet zelf schuld aan hebben of verantwoordelijk voor zijn, hoewel ze wel de gevolgen ervaren.
Er wordt gesteld dat bij professioneel handelen een solidaire en gelijkwaardige houding essentieel is. Krumer-Nevo (2016) benadrukt dat het niet gaat om mensen te motiveren of te corrigeren, maar om aan hun kant te staan. Dat betekent dat je ze steunt en erkent in hun dagelijkse strijd van overleven binnen een samenleving die gekenmerkt wordt door sociale ongelijkheid en sociale uitsluiting.
De 9 verborgen dimensies van armoede.
Het is moeilijk om je te verplaatsen en je in te leven in de persoon die in armoede leeft.
Mensen in armoede zijn ook volwassen. Je moet ze voor vol aanzien. Men probeert een brug te slaan tussen mensen in armoede en anderen. Maar degene die in armoede leven zouden vaker die brug zelf kunnen zijn. Joost en wij zijn blij dat we over deze infographic konden discussiëren. Wij hopen dat het bijdraagt aan de bewustwording over armoede, zodat we een stap dichter bij het oplossen van armoede komen.
Hilly Slootweg en Mariëtte Hovens