Op 15 april 2024 was er een themadag (de 2de) over “Bestaanszekerheid in werk en wijk” van de Academie voor Sociale Stedelijke Ontwikkeling. Deze Academie is een samenwerking van het Nationaal Programma Heerlen-Noord, Zuyd Hogeschool, Open Universiteit en Pharos. Wetenschappers, bestuurders, bewoners en andere deskundigen bespreken de belangrijke problemen, dilemma’s en oplossingen. Een van de belangrijkste problemen van deze dag vormt de ‘concentratie van armoede’. Werk en wijk spelen een belangrijke rol in de segregatie in stad en land. Hoe komt het dat de verschillen in levenskansen én levensverwachting van kinderen, die op enkele kilometers afstand van elkaar wonen, zo groot zijn? En wat kunnen we daaraan doen?
Welkomstwoord door Roel de Wever en Nicole Ummelen:
De Burgemeester van Heerlen, Roel de Wever is voorzitter van de “Alliantie Nationaal B.H.W.”.
Het armoedeprobleem is ingewikkeld. In de wijk Heerlen-Noord wonen alle armen bij elkaar. De rijken zijn vertrokken. Ze willen gaan werken aan wonen, werk en duurzaamheid. Ze moeten Den Haag aan blijven spreken, omdat ze bij het project Heerlen-Noord maar een drietal jaren geld hebben gekregen. Heerlen-Noord en de Veenkoloniën zijn de armste gebieden van Nederland. Ook de veiligheid in de wijk moet bevorderd worden. Er zijn veel drugsproblemen in Heerlen-Noord.
Nicole Ummelen is voorzitter van het College van Bestuur van de Open Universiteit.
De Open Universiteit is een trotse partner van Heerlen Noord. Zij hebben het probleem van de bestaanszekerheid onderzocht.
Lezing Ron Meyer:
Hij is de directeur van het project Heerlen Noord.
Dit project is opgezet naar aanleiding van een onderzoek naar de armoede in Heerlen-Noord.
Het is de bedoeling dat men de kinderen gaat volgen vanaf de zwangerschap tot en met 25 jaar. De uitkomst van het onderzoek en het project Heerlen-Noord zullen ze delen met andere wijken en steden. Het is een moeilijke aanpak om alles voor elkaar te krijgen. Hij kan nog niet zeggen of er vooruitgang is. Ze zijn pas 2 jaar bezig. Het is de bedoeling dat er rijkere mensen, zoals leraren, enz. in de wijk komen wonen, zodat de arme mensen zich daar aan op kunnen trekken. Het is de bedoeling dat er gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid voor alle inwoners van de wijk komt. Hij riep op een gegeven moment twee bewoners van deze wijk naar voren. Deze twee vertellen hoe zij de wijk beleven. Nu voltrekt het leven zich veelal tussen vier muren. Een huis staat hier nooit lang leeg. Er komen zelfs arme Brabanders en mensen uit de Randstad hier wonen. Er is veel criminaliteit, zodat de mensen ’s avonds niet de deur durven open te doen. Het verenigingsleven in Heerlen-Noord is ook erg achter uit gegaan. Er is bijna niets te doen.
Lezing Dennis Martens:
Hij presenteert opmerkelijke en niet-eerder gepubliceerde onderzoeksresultaten over de concentratie van armoede in Heerlen-Noord. Hij heeft cijfers en statistieken uit het onderzoek over de wijk Heerlen-Noord. De peuters moeten eigenlijk eerder naar de dagopvang, zodat ze beter leren lezen en schrijven. Er zijn veel rijken die wegtrekken uit de wijk en er komen ook veel migranten wonen, maar die trekken ook weer weg, omdat ze zich in de wijk niet thuis voelen. Dat zie je bijvoorbeeld in de wijken Vrieheide en de Passart. Ten opzichte van het hele land (12%) zitten er meer mensen in de bijstand (25%) in Heerlen-Noord. Er moet een vervolgonderzoek komen. Ze hebben een leerorkest opgericht voor jonge kinderen die een instrument mogen uitzoeken.
Lezing Lodewijk Assher:
Hij is voormalig vice-premier en ex minister van Sociale Zaken. Hij laat zijn licht schijnen op de belangrijke rol van werk bij het bestrijden van segregatie en armoede. Hij is twee jaar geleden gevraagd voor dit project. In Heerlen-Noord kwam veel longkanker voor vanwege de mijnen. Deze mensen werden niet ouder dan 67 jaar. Het dreigt eerder slechter te worden dan beter in Heerlen-Noord. De kloven worden dieper. Het steeds maar opnieuw beginnen, omdat de rijken (vrijwilligers) steeds wegtrekken waar door de armen geen steun hebben, vormt een vicieuze cirkel en die moet doorbroken worden. Er komen ook veel armen van buitenaf. Door de helft van de woningen te besteden aan mensen met een maatschappelijk beroep, zoals leerkrachten en zorgpersoneel, versterk je het weefsel van de wijk. Je brengt draagkracht en geld in, mensen die kunnen helpen om verbeteringen door te voeren. Geef dit vijf jaar en je ziet dan een significante verbetering. Het is dan niet langer dweilen met de kraan open. Het is een publiek geheim dat uitkeringsinstanties en gemeenten elders, armlastigen soms actief aanraden om naar Heerlen te verkassen. In laren, Blaricum en Bloemendaal, rijke gemeenten, moeten ze zelf meer sociale woningen bouwen voor hun eigen sociale armen. De ongelijkheid in Heerlen is geen natuurverschijnsel, maar een gevolg van politieke keuzes.
Lezing Hugo de Jonge:
Hij is demissionaire minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ontwikkeling. Hij reflecteert op de onmisbare rol van solidaire en gemengde volkshuisvesting in alle gemeenten.
Hij begon er mee te vertellen dat hij geen flitsende schoenen aan had, die hadden ze kwijt gemaakt. Hij is als leraar begonnen in een kansarme wijk, want zijn vader had gezegd dat daar goedkope woningen zijn. Hij stond er versteld van dat, ondanks het feit dat de kinderen niets hadden, ze toch goed mee deden bij het leren. Nadat hij daar een aantal jaren les gegeven had is hij naar de Afrikaanse wijk gegaan. Daar was ook veel armoede en de cultuur was er heel anders. Hij zegt dat de kloof tussen arm en rijk veel groter geworden is en die moet geslecht worden. Hij zegt ook dat er meer mensen met maatschappelijke beroepen in een arme wijk moeten gaan wonen, zodat de arme mensen zich op kunnen trekken aan de rijken. Zodat er ook meer leven in de wijk komt. De energie is te duur geworden en arme mensen wonen in slecht onderhouden woningen. Daar moet geld voor uitgetrokken worden. Er moeten meer sociale woningen bij komen. Er moet geld komen voor economische – en maatschappelijke voorzieningen, zodat de kwaliteit van het maatschappelijk leven in de wijk verbeterd wordt. En de veiligheid in de wijk moet ook verbeterd worden. De spuiten van de drugsverslaafden liggen nu in de speeltuin.
Daarna waren er drie interactieve sessies waarvan iedereen één mocht uitzoeken. Ze gingen er over welke consequenties de concentratie van armoede heeft en voor wie.
Marin de Beer (Arbeidsmarkt, Economie en Sport) vertelt in zijn sessie samen met de Open Universiteit over de missie op het gebied van armoedebestrijding via goed werk.
Casper Gelderblom is wethouder Wonen in Heerlen en maakt deel uit van het rijke programma met het thema ‘wonen en het bestrijden van armoede’.
Micha Lutgens toonde aan de hand van voorbeelden uit zijn huisartsenpraktijk samen met Pharos het verband aan van slechte woningbouw, slechte gezondheid en met hoge zorgkosten.
Wij zijn bij de interactieve sessie van Casper Gelderblom gaan zitten.
Hij liet de socio- ruimtelijke geschiedenis van Heerlen zien van het jaar nul tot nu in 7 episodes. Hij is over Heerlen begonnen te vertellen met de tijd van de Romeinen in 250 na Christus.
1807: Nog steeds 1000 mensen in de Heerlense kern, totaal 3600; in en om Hoensbroek 1200. Er was toen een brede middenklasse; er kwamen steeds meer kooplieden en winkels en regionale centrumfuncties.
1930: Bevolkingsgroei 3 tot 6 keer het landelijk gemiddelde, omdat er veel mensen in de mijn kwamen werken. 6000 tot 30.000 mensen in ongeveer 3 decennia. Er was een permanente wooncrisis. Vanaf 1910 tot 1930 zijn er 14.000 woningen bij gebouwd in de mijnstreek.
1960: In 1947 tot 1960 waren er evenveel woningen als in de eerste helft van de eeuw. In 1965 waren er in Heerlen en Hoensbroek samen 100.000 mensen.
2023: In 1996 waren er 95.000 inwoners. 97% van de woningen waren van goedkope tot middel dure klasse. Het bijstandsbestand was het dubbele van het landelijk gemiddelde, 8,5 %. 65 + is hier ook al uitzonderlijk hoog. Het totaal van de banen in de industrie is 13%. In de gezondheid – en welzijnszorg is dat 20 %. En 8,4 % in het onderwijs.
Afronding door Ron Meyer en gedeputeerde Marc van Caldenberg.
De laatste werkt in Maastricht en daar zijn ook veel arme wijken. Ron Meyer vertelt dat ze alle kennis en resultaten van dit project zullen delen met andere gemeentes. En hij hoopt dat de Provincie bij springt.
Voor meer informatie:
Over deze dag kunt u kijken op: NPHN15april.
https://www.atd-vierdewereld.nl/
https://www.atd-vierdewereld.nl/waar-zijn-wij/groep-zuid-limburg/