Jaarboek 2019: geweld tegen inheemse volken

Het Jaarboek 2019 laat een alarmerende toename zien van geweld tegen de Inheemse Volken tijdens het eerste regeringsjaar van president Jair Bolsonaro. Het verslag toont ook dat van Noord tot Zuid in alle openheid inheemse gebieden binnengevallen en bezet worden.

Eind september bracht CIMI (het Indianenpastoraat) het verslag over vorig jaar uit. De onteigeningen van gebieden nemen snel toe, net zoals de illegale toe-eigening en houtkap van die gebieden. Het gevolg is een onschatbare vernietiging van nationaal grondgebied. Het oorspronkelijke recht op grond van de Volken wordt geschonden, bossen en rijke ecosystemen die door die Volken het best beschermd werden gaan over in privéhanden.

Samengevat werkt deze keten als volgt: indringers ontbossen, verkopen de bossen, steken het bos in brand, beginnen weilanden, omringen het gebied en zetten vee in het “schone” gebied, en planten later sojabonen of maïs.

Erg genoeg vormen deze geweldspraktijken tegen de Inheemse Volken onderdeel van een regeringsproject om hun land en gemeenschappelijke goederen beschikbaar te stellen aan o.a. de agro business, mijnbouw-ondernemingen en houtkapbedrijven. De illegale bezetters vermelden vaak dat ze zich bij hun handelen gesteund weten door president Bolsonaro, die toch de grondwettelijke taak heeft om de gebieden van de Inheemse Volken te beschermen.

Enkele cijfers
Het Jaarboek onderscheidt diverse categorieën van geweld. Bij 16 van de 19 categorieën is in vergelijking met 2018 een toename te zien. Daarbij vallen meteen de cijfers van landroof (zoals juist omschreven) op: een toename van 109 (2018) naar 256 gevallen. In 23 deelstaten worden zo 143 Inheemse Volken getroffen.
• Categorie ‘Nationaal Erfgoed’ : in samenhang met landroof onderscheidt CIMI andere vormen van geweld zoals ontbossing (89 incidenten), brandstichting (31), visroof (31), mijnbouw (39), illegale jacht (25), illegale projecten in de infrastructuur (spoorwegen, elektriciteitsbedrijf = 25), roof van grondstoffen (zandwinning, marmer = 14), vergiftiging van rivieren en voedingsmiddelen (7), aanleg van toeristische complexen (5).
Ter herinnering: van de 1298 gebieden die de Inheemse Volken toebehoren heeft de Braziliaanse staat 829 gebieden nog niet helemaal of totaal nog niet juridisch geregeld (= 63%).
• Geweld tegen Personen: ook hier is het verband met geschillen over grondbezit steevast aanwezig. Categorieën: machtsmisbruik (13); doodsbedreiging (33); diverse bedreigingen (34); moorden (113); doodslag (20); zware lichamelijke verwondingen (13); racisme en culturele etnische discriminatie (16); poging tot moord (25); en seksueel geweld (10); in totaal 277 gevallen van geweld (in 2018 nog 110 gevallen).
De enorme nationale en internationale ophef rond de moord op indianenleider Paulo Paulino Guajajara, uit een hinderlaag door indringers in inheems land in Maranhão in november 2019, hebben eens te meer duidelijk gemaakt dat de spanningssituatie in sommige staten alarmerende niveaus bereikt. Een realiteit die zich verspreidt en verergert in het hele land.
• Verzuim van staatswege: hier worden onder meer de hoge (en weer gegroeide) cijfers genoemd van zelfmoord onder indiaanse jongeren, door gebrek aan perspectief genoemd (133, 101 in 2018), toename van “kindersterfte” (kinderen van 0 naar 5 jaar, van 591 in 2018 naar 825 in 2019), verwaarlozing op het gebied van inheems schoolonderwijs (66); gezondheidszorg (85); verspreiding van alcohol en andere drugs (20).

Verdieping
Om de reflectie op dit rapport te verdiepen heeft CIMI in dit Jaarboek Geweld nog enkele artikelen over specifieke onderwerpen toegevoegd, die de complexe en gewelddadige realiteit van Inheemse Volken in heel Brazilië toelichten. Of het nu gaat over geweld vandaag in steden of in afgebakende of geclaimde gebieden. Ze gaan over: de bosbranden in inheemse gebieden, de casus van het Xukuru-volk dat voorgelegd is aan het Inter-Amerikaanse Hof van Justitie en het belang van de uitspraak, de inheemse gevangenenpopulatie in Brazilië, de bezuinigingen op begrotingen inzake Inheemse Zaken, reflecties over de praktijk van zelfmoord onder Inheemse Volken; bedreigingen voor vrije of geïsoleerde Inheemse Volken.

(Bron: Cimi 29/09/20)